01. Waar is de mens nog voor nodig
Module 0 · Hoofdstuk 1 · Week 1
Eerste hoofdstuk van de Alles of (n)iets met AI. Voor iedereen, voor alles wat volgt. Volgende week: wanneer is iets nog van jou.
Waar is de mens nog voor nodig
Je hebt deze week vast iets gemaakt met AI. Een mail, een samenvatting van een rapport, een stuk tekst voor een klant. Het kwam er snel uit en het was prima. En toch knaagt er iets. Als dit zo makkelijk gaat, wat is dan nog mijn werk?
De meeste AI-cursussen stappen over die vraag heen en beginnen bij de knoppen. Wij beginnen hier. Elk antwoord dat je straks krijgt op de vraag hoe je AI inzet, hangt af van wat je nu vindt.
Een architect uit het Rome van tweeduizend jaar geleden helpt daarbij. Vitruvius schreef dat een goed bouwwerk drie dingen tegelijk is: stevig, bruikbaar en mooi. In zijn Latijn: firmitas, utilitas, venustas. Niet een van de drie, alle drie. Anders is het geen gebouw, maar een schuur, een folly of een ruïne in wording.
Houd dat ene stuk tekst van deze week in gedachten en leg de drie woorden ernaast.
Stevig is de vraag: blijft dit morgen overeind? Kun je het volgende maand weer gebruiken, past het nog als de situatie iets anders is? Of was het een losse flodder uit een chatvenster die je straks niet eens terugvindt? Dan heb je niets gebouwd. Je hebt een gesprek gehad.
Bruikbaar is de vraag: werkt het voor degene die het krijgt? Niet of het slim klinkt of indrukwekkend is. Of de ontvanger ermee verder kan.
Mooi is het lastigste woord van de drie en het wordt het snelst weggewuifd. Vitruvius bedoelt er niet "fraai" mee. Hij bedoelt: past het hier, bij deze mensen, op dit moment? Zit jouw oog voor de ontvanger erin, jouw smaak, jouw keuze wat wel en wat niet? Mooi is het deel waaraan iemand herkent dat het van jou komt.
Nu de verdeling. AI is goed in de eerste twee woorden. Het maakt iets dat herbruikbaar is en dat werkt. Het wordt daar elke maand beter in. Het derde woord kan het niet voor je invullen. Niet omdat de techniek te zwak is, maar omdat "passend" alleen bestaat ten opzichte van iemand die ergens staat. En dat ben jij, met jouw ervaring, jouw klant en jouw blik.
Daar is de mens nog voor nodig. Niet voor het saaie werk dat overblijft, maar voor het deel waar het verschil wordt gemaakt.
De zin om te onthouden
AI kan stevig en bruikbaar maken. Mooi en passend maak jij.
Vier kanten
Hetzelfde onderwerp, vier ingangen
Kies de kant die bij je vraag van vandaag past. Ze bouwen op elkaar, maar elke kant is los te lezen.
Waarom
Waarom een Romein uit de eerste eeuw voor Christus? Omdat de vraag van nu dezelfde is als bij elke nieuwe techniek: wat is het waard als iedereen het kan? In 1998 kocht elk bedrijf een domeinnaam en vond dat het "iets met internet" deed. Wie het verschil maakte, had uitgedacht waarvoor, voor wie en hoe. Vitruvius dwingt die vraag af vóór je begint. Hij zegt niet dat je AI moet mijden. Hij zegt dat snelheid alleen nog geen kwaliteit is. Wat hij niet zegt, is of het ding ook werkt. Daar is het tweede woord voor.
Hoe
Gebruik de drie woorden als vaste controlevraag, in deze volgorde. Eerst: blijft dit morgen overeind, of was het een losse sessie? Dan: lost het iets op voor degene die het krijgt? Pas daarna: zit ik erin, mijn toon, mijn keuze, mijn kennis van de ontvanger? De volgorde is niet toevallig. Stevig en bruikbaar kun je grotendeels aan AI laten, mooi niet. Haal je het derde woord niet, dan ben je nog niet klaar, ook al staat er iets dat werkt. Twee van de drie is geen voldoende. Wat deze controlevraag niet doet: je vertellen wat de ontvanger wil. Dat moet je nog steeds zelf weten.
Wat
Een voorbeeld uit onze eigen werkplaats. Twee blogposts over hetzelfde onderwerp. De eerste komt uit één prompt: leest soepel, klopt, in vijf minuten klaar. De tweede is geschreven op een vastgelegde onderlaag met onze toon, onze klanten en de woorden die wij nooit gebruiken. Die kostte twee keer zo lang. De eerste wordt gescand en vergeten, de tweede wordt gelezen en doorgestuurd. Het verschil zit niet in de AI, want dat was dezelfde. Het zit in wat eronder stond. Eén voorbeeld bewijst niets, maar het laat wel zien waar je moet kijken. Wat je na dit hoofdstuk vastlegt: nog niets. Alleen de drie woorden.
Gesprek
Dit ga je de komende week horen. Een collega: "Dus AI mag van jou alleen het saaie werk doen?" Nee, AI mag alles doen waarvan jij vindt dat de uitkomst belangrijker is dan het maken zelf. Je manager: "Wat levert dit op?" Ruimte. De tijd die vrijkomt bij stevig en bruikbaar gaat naar mooi, het deel waarvoor klanten je kiezen. Een klant: "Is dit door AI gemaakt?" Het is door ons gemaakt, met AI erbij. Dat onderscheid is waar deze hele leergang over gaat. En het eerlijke tegenargument: niet elk stuk werk hoeft mooi te zijn. Een interne memo mag stevig en bruikbaar zijn en verder niets. Het punt is dat jij dat kiest, niet de machine.
Doe dit vandaag
Een kwartier, meer niet
Pak een briefje en schrijf drie dingen op die je deze week hebt gedaan. Een mail, een analyse, een planning, een gesprek. Zet achter elk één woord: zelf, met AI of gedelegeerd aan AI. Leg daarna de drie woorden van Vitruvius ernaast en kijk per taak: was dit stevig, bruikbaar, mooi? En zat jij in het derde woord, of had iedereen dit kunnen inleveren?
Geen goed of fout. Het gaat om opmerken. Volgende week bouwen we hierop verder met de vraag wanneer iets nog van jou is, dus bewaar het briefje.
Een kwartier, pen en papier is genoeg.
Onthouden
AI kan stevig en bruikbaar maken. Mooi en passend maak jij.
Neem de drie woorden van Vitruvius mee de week in, in deze volgorde: stevig, bruikbaar, mooi. Het is de volgorde waarin je controleert en ook de volgorde waarin AI afvalt. Stevig en bruikbaar kan het steeds beter. Bij mooi stopt het. Passend bestaat alleen voor iemand die ergens staat.
Komt er morgen iets uit een chatvenster, denk dan aan de schuur die geen gebouw is: snel gemaakt, lijkt te werken, morgen weg. Werkt iets wel, maar klinkt het als iedereen, denk dan aan de twee blogposts. Dezelfde machine, de ene gelezen, de andere niet. Het verschil stond eronder.
Over een week vraag ik je
Welke van de drie eigenschappen kan AI niet voor je maken en waarom niet?
Bijgewerkt op 2026-10-26, versie 2.0 · wat er veranderde
| Datum | Wat | Bron |
|---|---|---|
| 2026-10-26 | Versie 2.0: één lijn door het hoofdstuk (het stuk tekst van deze week langs de drie woorden), vier kanten die op elkaar bouwen, Onthouden verhalend in plaats van als schema | feedback van Luc |
| 2026-10-26 | Eerste versie, samengevoegd uit module 0 en de ruwe input | module 0 mens en machine, 05 ruwe input en nuances |
Hoofdstuk 1 van 26. Versie 2.0, laatst herzien 2026-10-26.
Er zijn momenteel geen reacties.
om als eerste een reactie achter te laten.